පරිච්ඡේදය 1චිත්ත පරමාර්ථය
චිත්ත සංග්රහය
චිත්ත 89 / 121
අරමුණක් දැනගැනීමේ ස්වභාවය හෙවත් විජානන ලක්ෂණය "චිත්ත" නම් වේ. පරමාර්ථ වශයෙන් එක් ස්වභාවයක් වුවද, භූමි (කාම, රූප, අරූප, ලෝකෝත්තර) සහ ජාති (කුසල, අකුසල, විපාක, ක්රියා) වශයෙන් සංක්ෂේපයෙන් සිත් 89 ක්ද, ධ්යාන වශයෙන් විස්තාර කිරීමෙන් සිත් 121 ක්ද වේ.
තිත් ඉරක් ඇති නම් ඔබා ඒවායේ විස්තර බලන්න.
සිත් 89 බෙදී පවතින ප්රධාන ව්යුහය
- කුසල්
- 8
- අකුසල්
- 12, ,
- විපාක
- 23 + 8
- ක්රියා
- 11 + 8
- මුළු එකතුව
- කුසල්
- 5
- අකුසල්
- —
- විපාක
- 5
- ක්රියා
- 5රහතුන්ගේ ක්රියා
- මුළු එකතුව
- කුසල්
- 4
- අකුසල්
- —
- විපාක
- 4
- ක්රියා
- 4රහතුන්ගේ ක්රියා
- මුළු එකතුව
- කුසල්
- 4
- අකුසල්
- —
- විපාක
- 4
- ක්රියා
- —
- මුළු එකතුව
- 8විස්තාර නයෙන් 40
| භූමි කාණ්ඩය | කුසල් | අකුසල් | විපාක | ක්රියා | මුළු එකතුව |
|---|---|---|---|---|---|
| 8 | 12, , | 23 + 8 | 11 + 8 | ||
| 5 | — | 5 | 5රහතුන්ගේ ක්රියා | ||
| 4 | — | 4 | 4රහතුන්ගේ ක්රියා | ||
| 4 | — | 4 | — | 8විස්තාර නයෙන් 40 |
අකුසල් සිත් 12 හි අභ්යන්තර නීති
- ගණන
- 8
- ස්වභාවය හා යෙදෙන චෛතසික
- සෝමනස්ස/උපෙක්ඛා
- දිට්ඨිගත සම්ප්රයුක්ත/විප්රයුක්ත
- අසඞ්ඛාරික/සසඞ්ඛාරික (එක් සිතක චෛතසික 18 සිට 21 දක්වා)
- ගණන
- 2
- ස්වභාවය හා යෙදෙන චෛතසික
- පටිඝ සම්ප්රයුක්ත
- දෝමනස්ස සහගත
- අසඞ්ඛාරික/සසඞ්ඛාරික (එක් සිතක චෛතසික 20 හෝ 22)
- ගණන
- 2
- ස්වභාවය හා යෙදෙන චෛතසික
- උපෙක්ඛා සහගත විචිකිච්ඡා සම්ප්රයුක්ත 1, උද්ධච්ච සම්ප්රයුක්ත 1 (එක් සිතක චෛතසික 15 බැගින්).
| අකුසල කාණ්ඩය | ගණන | ස්වභාවය හා යෙදෙන චෛතසික |
|---|---|---|
| 8 |
| |
| 2 |
| |
| 2 | උපෙක්ඛා සහගත විචිකිච්ඡා සම්ප්රයුක්ත 1, උද්ධච්ච සම්ප්රයුක්ත 1 (එක් සිතක චෛතසික 15 බැගින්). |
ක්රමානුකූල ප්රවාහය
- 1පාපී කර්ම
- 2ඉන්ද්රිය විපාක/ක්රියා
- 3මහා කුසල්/විපාක/ක්රියා
- 4රූප/අරූප ධ්යාන
- 5මාර්ග හා ඵල
ප්රධාන කරුණු
අසඞ්ඛාරික හා සසඞ්ඛාරික නීතිය
පෙලඹවීමකින් තොරව තමා විසින්ම ක්ෂණිකව කරන සිත අසඞ්ඛාරික වේ (බලවත්ය). අනුන්ගේ හෝ තමාගේම කල්පනාවෙන් පෙලඹවීමකින් උපදින සිත සසඞ්ඛාරික වේ (ථීන-මිද්ධ යෙදෙන්නේ සසඞ්ඛාරික අකුසල්හි පමණි).
ලෝකෝත්තර සිත් 40 වන අයුරු
සෝතාපත්ති, සකදාගාමී, අනාගාමී, අරහත් සහ (8) ප්රථම, ද්විතීය, තෘතීය, චතුර්ථ, පංචම යන සමඟ ගුණ කළ විට (8 × 5 = 40) ලෝකෝත්තර සිත් 40 ක් බවට පත්වේ.
අඩවියේ තවත් බලන්න
මූලාශ්රය: අභිධම්මත්ථ සංගහය · පූජ්ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහානාහිමි.